…bo jak inaczej nazwać umiejętność takiej manipulacji opakowaniem, by na pierwszy (a nawet drugi) rzut oka sprawiało wrażenie identycznego z porównywanym, a zawierało aż 25 procent (1/4!) produktu mniej? O to idealny przykład.

Czy można łatwo uwierzyć, patrząc na te dwa jogurty, że ten po lewej, którego wysokość jest niższa o zaledwie trzy milimetry (na fotografii dochodzi jeszcze perspektywa i kąt padania wzroku – to są trzy milimetry!)…

Frontem do tłumu: 3 milimetry różnicy w wysokości!

a patrząc z góry, którego średnica wieczka nie jest mniejsza nawet o milimetr lub różni się praktycznie niezauważalnie…

Patrząc z góry: Brak różnicy w średnicy?

…zawiera w sumie aż o 130 gramów jogurtu mniej? Czyli siedemdziesiąt pięć procent zawartości jogurtu drugiego?

Konia z rzędem temu, kto jest w stanie takie subtelne różnice wychwycić, gdy na podjęcie decyzji o tym, czy weźmie ten, czy tamten jogurt, poświęca jakieś pół sekundy!

Downsizing jest tak wszechobecny w naszym życiu i otacza nas tak dokładnie, że chyba już powoli nauczyliśmy się z nim żyć. Przywykliśmy do manipulacji, w których dwa podobnie wyglądające opakowania różnią się zawartością. Ale są to różnice zwykle pięć, może dziesięć, rzadko kiedy piętnaście procent. Lecz, by w praktycznie identyczne pudełko wsadzić jedną czwartą produktu mniej to już prawdziwa magia. I wyjątkowa wredność zarazem!

Pomyśl o tym, gdy następnym razem będziesz myśleć o zakupie jakiegoś produktu firmy Danone…

Oto fragmenty listu wysłanego przez śląski oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który otrzymał niedawno (!) jeden z redaktorów naszego serwisu. Wraz z jego dość dowcipnym komentarzem.

Z góry przepraszam za fatalną jakość fotografii, ale w jedynym momencie, gdy mogłem sfotografować to pismo (dlaczego – dłuższa historia i nie na temat), dysponowałem tylko aparatem wbudowanym w komórkę, a pora była późna. Co trzeba, to jednak widać, choć w niskiej jakości.

Niedawno (!) otrzymałem od kochanego ZUSu zestawienie składek wpłaconych przez moich pracodawców na poczet mojej przyszłej emerytury w okresie… 2009 r.! Tak, tak – Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrzebował roku czasu na przygotowanie listy składającej się z trzech pozycji!

List z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Początkowo myślałem, że to zwykła literówka, czeski błąd i chodzi o zestawienie za miniony rok (2010). Lista wpisów (oraz przypomnienie sobie, że faktycznie zestawienia za 2009 wcześniej nie otrzymałem) ujawniły bolesną prawdę. ZUS potrzebował trzystu sześćdziesięciu pięciu dni na przygotowanie informacji o trzech wpłatach, jakie w 2009 roku dokonały na poczet mojej emerytury dwie instytucje.

Jakby tego było mało, spojrzałem na kopertę i…

Przednia strona koperty

…okazało się, że jakiejś Pani Fruzi X w tymże kochanym Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych upłynęło kolejne osiemnaście dni na arcytrudnym zajęciu, jakim było włożenie tego pisma do koperty!

No i na koniec trzeci element układanki, czyli tylna strona koperty, która mówi, że…

Tylna strona koperty

…innej jakiejś pani Fruzi Y (a może tej samej) kolejne dziesięć dni zabrało pewnie jeszcze trudniejsze zadanie, polizania koperty, zaklejenia jej i dostarczenia na pocztę.

W całej tej historii, która ma wydźwięk zabawny, ale faktycznie jest absurdalną ironią, najlepiej wykazała się tak często krytykowana Poczta Polska, której dostarczenie listu zajęło tylko trzy dni. Tym samym cały cykl się zamkną i dzięki niebywałej, niewymownej i nieopisanej wydajności polskich służb i urzędów po dokładnie trzystu dziewięćdziesięciu sześciu dniach od zakończenia 2009 roku miałem możliwość poznania, o ile wzrosła moja przyszła emerytura.

Po prostu brak słów! Włos się na głowie jeży!

A może ZUS bierze mnie na przetrzymanie? Może liczą na to, że kopnę w kalendarz zanim otrzymam zawiadomienie o przyznaniu mi tej nieszczęsnej emerytury? Ciekawe, czy tak głośno i szumnie zapowiadania modernizacja strony internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która ma podobno kosztować czterysta milionów złotych (tak, tak – to nie pomyłka… milionów!) cokolwiek przyspieszy?

Może dzięki temu będziemy otrzymywać zestawienia wpłat na poczet naszych emerytur już po pół roku czasu od zakończenia danego roku? Chociaż, z drugiej strony… jeśli wziąć pod uwagę, że do uzyskania obecnego stanu potrzebowaliśmy na przełomie 1999/2000 roku wydać prawie cztery miliardy złotych na komputeryzację ZUSu, to nie spodziewałbym się jakichś specjalnych rewelacji po tych marnych czterystu milionach, które są ledwie jedną dziesiątą kwoty już wydanej…

Oto treść nadesłanego e-maila:

Właśnie odebrałem maila z jakże zachęcającym tematem, że czeka na mnie 50zł. Niby nie są to kokosy ale zawsze się przyda trochę kasy na piwo ;p Mail jak to inne z takimi tematami już miał wylądować w koszu, ale postanowiłem sprawdzić kto jest tak szczodry i chce mi dać te pieniądze.

Tym „dobroczyńcą” okazał się MyDeal.pl. Oprócz tematu już od samego początku maila po oczach bije ogromny napis sugerujący wygranie 50zł za wzięcie udziału w ich ankiecie (i pewnie podanie mojego maila – co się okaże później).

Nawet kliknąłem na link z maila i moje podejrzenia okazały się prawdziwe. Faktycznie ankieta była krótka, na końcu trzeba podać maila, pod nią są 3 checkboxy:

• zgoda na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z regulaminem (brak linka do niego!),
• zgoda na otrzymywanie większej ilości spamu,
• akceptacja regulaminu (fajnie jest akceptować coś, czego nawet nie ma się szans przeczytać!).

Oczywiście bez zaznaczenia wszystkich nie można wysłać odpowiedzi i wygrać (jak to napisano na samym początku maila) 50zł. Gdy już się dotrze do końca treści przesłanej w mailu wiadomości okazuje się, że jest to tylko szansa na wygranie tych 50zł, oczywiście nie trzeba być członkiem Mensy aby się tego domyślić.

Przy okazji po zaznaczeniu wszystkich checkboxów i podaniu maila (mój był w stylu lkfns;zlnvoae@ls324f.pl) dostajemy komunikat o założeniu konta w tym serwisie (kurcze jakie to wszystko proste i jak dbają o naszą wygodę minimalizując wszelkie formalności). Tylko czemu nigdzie wcześniej nie ma żadnych ostrzeżeń, że od razu będziesz miał założone konto u nich ???

P.S.: Założę się, że procedura zlikwidowania konta nie jest już taka prosta!

Oraz dołączone do niego zrzuty ekranu:

Na początku mowa o udziale w badaniu...

...które magicznie zmienia się w rejestrację konta!

Komentarz: Konieczność zaakceptowania regulaminu bez możliwości zapoznania się z jego treścią oraz zakładanie konta użytkownika w wyniku wzięcia przez niego udziału w ankiecie, bez uprzedzania go o tym fakcie – to wszystko działania na granicy prawa polskiego lub wręcz niezgodne z nim. Trudno uwierzyć, że serwis tej klasy, co MyDeal.pl pozwolił sobie na wpadkę techniczną, więc należy założyć, że to świadome działanie o charakterze manipulacyjnym.

Serwis socjotechnika.net wzbogacił się o unikatowy eksponat. Otrzymaliśmy fotografie przedstawiające zestaw resoraków (czy współczesna młodzież w wieku gimnazjalnym wie w ogóle, co to słowo oznacza? :]) firmy Matchbox. Ma on dwadzieścia jeden lat (!) i jest dowodem na stosowanie downsizingu równie starym, jak przywoływane w wyjaśnieniach znaczenia tego zwrotu słynne oliwki British Airways. Dla nieznających przykładu: Dodawanie jednej oliwki, zamiast dotychczasowych dwóch, do drinków serwowanych na pokładach samolotów tej firmy, przy niezmienianiu ceny biletów, pozostało niezauważone przez pasażerów (brak zarejestrowanych skarg), a firmie pozwoliło zaoszczędzić kilka milionów funtów rocznie.

Dodatkowym smaczkiem jest fakt, że zabawkowe samochody na prezentowanych fotografiach zostały wyprodukowane w Malezji — zabawka powstała przed czasami chińskiej dominacji w produkcji chyba wszystkiego, co tylko da się wyprodukować! :]

Opakowanie resoraków — tradycyjnie, jak w downsizingu — nie budzi większych podejrzeń:

Zamknięte wiekowe opakowanie

Dopiero po jego rozpakowaniu okazuje się, że to, co widać było przez folię to już wszystko. Mimo, że opakowanie sugerowało, iż kupujący otrzymuje znacznie więcej…

Zaskoczenie po rozpakowaniu?

Na koniec, obiecany dowód, że Chiny nie zawsze produkowały wszystko i dla wszystkich! :]

„

Made in... Tajlandia? :

P.S.: W Wikipedii hasło Matchbox (dla określenia zabawki, o której mowa w niniejszym wpisie) istnieje w języku angielskim i… śląskim! Brak go natomiast w języku polskim! Wstyd! :] (stan na 13 lutego 2010 r.).

Bo czy ktoś, patrząc na taką ładną butelkę…

Wygląda, jak produkty konkurencji, na 5 litrów...

…uwierzyłby w to, że w porównaniu do produktów konkurencyjnych firm i stacji benzynowych kupuje o pół litra mniej – zaledwie 4,5 litra?

...a okazuje się mieć o pół litra mniej!

Butelka ukształtowana w taki sposób (wąska), że gdyby ustawić ją obok produktów konkurencyjnych, miała by z pewnością bardzo podobną wysokość i szerokość, co butelki pięciolitrowe. O cenie wspominać nie ma, co bo tu wchodzi w temat marka (przecież to jest super hiper płyn do spryskiwaczy marki BP, a nie jakaś tam rzekomo tandeta z hipermarketów), czyli kolejne narzędzie wpływu…

Drugim powodem przypominania tego tekstu jest nowa pseudo-pro-ekologiczna obecna moda na kupowanie żarówek LED. Które działają jeszcze krócej i są tak naprawdę jeszcze mniej ekologiczne. Jednak potęga manipulacji, lobby i marketingowego oszustwa jest w stanie pokonać naprawdę wszystko.

Zapraszamy więc — tekst „Świetlówka kompaktowa, czyli my ekofrajerzy”, autorstwa eko-frycz, na stronach Koszalin7.pl.

Jak można oceniać sprawdzalność czegoś, co jest zdecydowanie subiektywne. Jednej osobie różnica w temperaturze o pięć stopni względem prognozy nie stanowi problemu, dla innego różnica o jeden stopień to już dowód na to, że dana „pogodynka” to kicha. Jedyni tak, inni inaczej postrzegają „średnie zachmurzenie”, „niewielki deszcz” lub „porywisty wiatr” itd.

Z niecierpliwością czekamy na ocenę sprawdzalności pogody za ubiegły tydzień, gdzie większość stacji telewizyjnych i radiowych zapowiedziała na dziś na Śląsku temperaturę „bliską zera stopni” i żadnych opadów śniegu, a od samiutkiego rana do teraz utrzymuje się równo -7 stopni Celsujsza, zaś rano śnieg padał tak konkretnie, że trzeba było co najmniej dziesięć minut na odświeżenie samochodu poświęcić.

W temacie tego typu oszustw warto wspomnieć, że internetowe wydanie magazynu Pro-TEST, uznającego się za pierwsze konsumenckie czasopismo w Polsce, rozpoczęło akcję przeciw oszukańczym opakowaniom i przygotowało w związku z tym listę opakowań mogących wprowadzać błąd. Oba artykuły gwarantują świetną lekturę, gdyż poza cennymi informacjami, na co zwracać uwagę, by nie stać się ofiarą tego rodzaju manipulacji, zawierają przykłady, jak producenci manipulują opakowaniami, wykorzystując właśnie downsizing.

Kto nie zna numeru z promocjami opartymi o tzw. przekreśloną cenę? Cena przed (niby przed promocją) nigdy nie istniała! To zawsze wyssany z palca produkt marketingowców, którzy naiwnie wierzą, że klienci ich marketów są aż tak głupi. Ale złapanie oszusta za rękę, czyli uzyskanie namacalnych dowodów przekrętu to już nie lada sztuka! Nam się to udało, dzięki użytkownikowi Greg.

Oto cena za notebook HP Compaq Presario CQ62 w jednym z marketów Real w zeszłym tygodniu…

HP Compaq CQ62 tydzień temu...

…i wczoraj:

HP Compaq CQ62 dziś...

Proszę zwrócić uwagę na cenę wyjściową do rzekomej promocji! Uważny obserwator z pewnością zauważy, że ta stara etykieta prawdopodobnie ciągle tam jest. Oszustom nie chciało się nawet wyjąć i zniszczyć dowodów swojego oszustwa!

Jak to pięknie podsumował autor dowodów tego przekrętu: „A podobno tylko sklep nie dla idiotów robił takie numery”! :]

I jeszcze drobne wyjaśnienie. W tego rodzaju manipulacjach wykorzystuje się narzędzie wpływu, jakim jest zasada kontrastu, która ogólnie mówi, że chudy wydaje się być chudszy, gdy go postawić koło grubego, niż wydawałby się, gdyby stał sam. Zaś w tym przypadku — cena promocyjna wydaje się być znacznie niższa, gdy ją podać wraz z rzekomą ceną poprzednią (bez promocji), nawet jeśli ta stara jest zwyczajnie wyssana z palca, niż gdyby podać ją samą.

A teraz właściwy temat. Przyzwyczailiśmy się do tego, że media eksploatują poza granice dobrego smaku i dobrego smaku regułę niedostępności poprzez cięcie, reżyserowanie i zmienianie wszelkiego rodzaju zapowiedzi, wstępniaków, skrótowców, tytułów itp. Element wprowadzający sugeruje jedno (najczęściej totalnie zmanipulowany przekaz nastawiony na podgrzanie emocji i wywołanie zaciekawienia do dalszej lektury), a właściwy przekaz okazuje się być burzą w szklance wody lub w ogóle informacją na inny temat albo wprost udowadniającą, że wprowadzenie było oszustwem mającym jedynie zaciekawić.

Do tej pory w mediach internetowych stosowano w tym celu głównie słowo. Dziś Wirtualna Polska udowodniła, że można posłużyć się równie dobrze obrazem.

Do godziny 10:00 dzisiejszego dnia, na głównej stronie portalu, w zajawce wiadomości pojawiał się fragment artykułu „Wydarzenia, które wstrząsnęły światem – zobacz zdjęcia”. Reklamowano go przy pomocy fotografii ukazującej prawdopodobnie fragment masowego grobu i pochowane w nim murzyńskie dziecko (trudno o bardziej wstrząsającą fotografię):

Manipulacja fotografią w WP

Prawdopodobnie, bo we właściwym artykule, fotografia ta nie pojawia się wśród czternastu tam prezentowanych! Czytelnik nie ma więc bladego pojęcia, jakiego to wstrząsającego wydarzenia była ona dowodem. I czuje się po raz kolejny zrobiony w konia. Zainteresowano go dość szokującą fotografią, która znów okazała się być oszustwem i zapowiedzią czegoś, czego nie istnieje.

Dziękujemy ci, Wirtualna Polsko, za dostarczenie nam kolejnego pięknego przykładu, jak łatwo i chętnie manipulujesz swoimi odbiorcami i jak nisko sobie ich cenisz, serwując im tak żenujące oszustwo!